Rok 2025 stał się dla Biblioteki w Radzyminie wyjątkową okazją do przywrócenia pamięci o jednej z najbardziej niezwykłych, a jednocześnie najmniej znanych postaci związanych z naszym miastem. W drugiep połowie roku zrealizowaliśmy projekt „Francuz z Radzymina – cykl wydarzeń w 180-tą rocznicę urodzin Jana Baudouina de Courtenay”, który otrzymał bardzo wysoką ocenę ekspertów i dofinansowanie Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Kultura Interwencje. Edycja 2025”. Dzięki temu mieszkańcy gminy mogli uczestniczyć w szeregu wydarzeń popularyzujących życie i dorobek wybitnego językoznawcy, patrioty, racjonalisty i społecznika.
Jan Baudouin de Courtenay – dziś uznawany za jednego z ojców współczesnego językoznawstwa – wciąż pozostawał w Radzyminie postacią niemal anonimową. Naszym celem było przywrócenie go lokalnej pamięci i pokazanie, że historia miasta to nie tylko wielkie bitwy i znane nazwiska, ale również osoby, których dorobek wykracza daleko poza granice regionu, a nawet kraju. Projekt był równocześnie elementem obchodów 550-lecia nadania Radzyminowi praw miejskich, dzięki czemu wpisał się w szerszą refleksję nad dziedzictwem miasta.
W ramach przedsięwzięcia zorganizowaliśmy sześć wydarzeń kulturalno-edukacyjnych skierowanych do różnych grup odbiorców. Punktem centralnym była historyczna wystawa o życiu i działalności Baudouina, przygotowana we współpracy z jego prawnuczką – Martą Ehrenkreutz. Udostępniła ona unikatowe, dotąd niepublikowane materiały rodzinne, które włączyliśmy do ekspozycji. Kolejnym elementem był internetowy konkurs wiedzy o Baudouinie, pozwalający w atrakcyjny sposób zaangażować dzieci, młodzież i dorosłych. Dzięki formule online konkurs dotarł do szerokiego grona uczestników, a zwycięzcy otrzymali nagrody ufundowane w ramach projektu.
Dużym wydarzeniem było spotkanie autorskie z Martą Ehrenkreutz, etnografką i kronikarką historii rodziny, które poprowadziła dyrektor Muzeum Nałkowskich – Agata Sobczak. Fragmenty pism uczonego czytał aktor Piotr Cyrwus, co dodało wydarzeniu wyjątkowego charakteru. Niezwykłym doświadczeniem okazały się także śpiewy kurpiowskie prowadzone przez Adama Struga – śpiewaka, badacza i popularyzatora kultury kurpiowskiej. Wydarzenie nawiązywało do zainteresowań dialektologicznych Baudouina i pozwoliło uczestnikom zetknąć się z pięknem gwary kurpiowskiej, którą badali również jego potomkowie.
Projekt dopełniły dwa wydarzenia edukacyjne. Dla dorosłych przygotowaliśmy kreatywno-językowy warsztat o feminatywach, nawiązujący do idei języka jako narzędzia społecznej zmiany, bliskich poglądom Baudouina. Młodzież natomiast mogła uczestniczyć w wykładzie i warsztatach dotyczących języka praindoeuropejskiego prowadzonych przez dra Kamila Pawlickiego – badacza i popularyzatora wiedzy o językach dawnych.
Realizacja „Francuza z Radzymina” pokazała, że mieszkańcy chętnie sięgają po lokalną historię, jeśli zostanie ona przedstawiona w atrakcyjnej, nowoczesnej formie. Cieszymy się, że dzięki wsparciu Narodowego Centrum Kultury mogliśmy przybliżyć postać tak niezwykłą jak Jan Baudouin de Courtenay oraz zainspirować mieszkańców do odkrywania mniej znanych wątków przeszłości Radzymina.
Projekt zakończył się sukcesem, ale nie zamyka naszych działań związanych z lokalnym dziedzictwem. Już dziś planujemy kolejne inicjatywy popularyzujące historię miasta i ludzi, którzy je tworzyli – zarówno tych znanych, jak i tych wciąż czekających na odkrycie.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura Interwencje. Edycja 2025.
„Francuz z Radzymina” – odkrywanie lokalnej historii na nowo
